De overlevenden van Kamp Amersfoort worden minder. Dat is een onomkeerbaar feit. Maar hun verhalen hoeven niet met hen te verdwijnen — als we ze nu vastleggen op een manier die verder gaat dan een boek of een documentaire.

Op basis van tweehonderd uur interviews met overlevenden, historisch onderzoek en expertgesprekken ontwikkelen SDG Hub en Improvive een interactieve AI-ervaring voor Nationaal Monument Kamp Amersfoort. Geen passieve presentatie, maar een installatie waarin bezoekers daadwerkelijk in gesprek gaan met virtuele personages die reageren op hun vragen, keuzes en emoties.

Waarom dit project er nu moet komen

Tussen 1941 en 1945 werden ongeveer 47.000 gevangenen vastgehouden in Kamp Amersfoort. Het herinneringscentrum vertelt hun verhalen al jaren — met een vaste tentoonstelling, wisselende exposities en een indrukwekkende VR-ervaring waarin bezoekers geconfronteerd worden met morele dilemma’s.

De nieuwe AI-installatie voegt daar iets fundamenteels aan toe: de mogelijkheid om een gesprek te voeren. Niet met een scherm of een knoppen-interface, maar met een virtueel personage dat luistert, reageert en doorvraagt. Gebaseerd op wat overlevenden zelf hebben verteld — in hun eigen woorden, met hun eigen herinneringen.

Virtual Humans: technologie met een missie

De installatie maakt gebruik van dezelfde Virtual Humans-technologie die Improvive eerder inzette voor de expositie ANDERS?! in Museum de Heksenwaag in Oudewater — eveneens een samenwerking met SDG Hub.

De technologie combineert large language models met spraakherkenning, tekst-naar-spraak en realistische 3D-avatars. Cruciaal is de inzet van Retrieval-Augmented Generation (RAG): het AI-systeem genereert geen vrije fictie, maar baseert zich op het historische bronmateriaal — de interviews, het onderzoek, de feiten. Dat waarborgt de historische accuratesse die bij een herinneringscentrum ononderhandelbaar is.

Het resultaat zijn personages die niet alleen antwoord geven, maar die reageren op de toon, de woordkeuze en de houding van de bezoeker. Een jongere die een directe vraag stelt krijgt een ander gesprek dan iemand die aarzelend begint. De ervaring past zich aan — maar de waarheid blijft dezelfde.

Gericht op jongeren

De installatie is specifiek ontworpen voor jonge bezoekers — scholieren en studentengroepen die het herinneringscentrum bezoeken. Uit de ervaring met ANDERS?! in de Heksenwaag bleek dat juist deze doelgroep sterk reageert op interactieve AI-ervaringen. Waar een vitrine of een tekst op afstand blijft, nodigt een gesprek uit tot betrokkenheid.

De keuze voor een groepservaring versterkt dat effect. Bezoekers maken samen keuzes, horen elkaars reacties en worden na afloop begeleid in een reflectiegesprek. Het is educatie die raakt — niet door te vertellen hoe het was, maar door te laten voelen wat het betekent.

Twee projecten, één missie

Met Kamp Amersfoort is dit het tweede project waarin SDG Hub en Improvive samen AI inzetten om maatschappelijke thema’s invoelbaar te maken. Bij de Heksenwaag was het de parallel tussen heksenvervolgingen en hedendaagse uitsluiting. Bij Kamp Amersfoort is het de urgentie om de verhalen van de laatste overlevenden te bewaren voor generaties die de oorlog alleen nog uit boeken kennen.

Beide projecten delen dezelfde overtuiging: dat technologie niet het verhaal vervangt, maar het toegankelijker maakt. Persoonlijker. Moeilijker om te negeren.

SDG Hub ontwikkelde het oorspronkelijke idee, Samen met Kamp Amersfoort en Improvive werd het concept geconcretiseerd. Improvive werkte het concept uit en ontwikkelde de scenario’s en realiseerde de technische uitvoering. De installatie wordt binnenkort gelanceerd.

Over het project

De AI-ervaring voor Nationaal Monument Kamp Amersfoort is een samenwerking van SDG Hub en Improvive. Mede mogelijke gemaakt door Provincie Utrecht, het Cultuurfonds en het Vrijheidsfonds.

Nationaal Monument Kamp Amersfoort is geopend van dinsdag tot en met zondag, 11:00–17:00 uur.
Adres: Loes van Overeemlaan 19, 3832 RZ Leusden.
Meer informatie: kampamersfoort.nl